“शोधलार नक्की मेळतले! ”

          काल पासून मागेले एक पुस्तक मिळना,  हाव कितले शोधत आसा, तरी मिळना.  केन्ना विसरप उरता. मागेल्या घरात सद्दा हत्ती मेळना कशे?  मागेला घरातलो खुब पसारो  पळोन  हांगेले अशे म्हणणे उरता.  म्हणलार इतलो पसारो पळोन हत्ती आरामात निपोन रावच्याक शकता, अशे माका केन्नाही आयकोच्याक मेळता. एक एकाले मत उरो जाय नी!  तरी बरे राणी बाग लागी असल्यान थंच्यान हत्तीक येवच्याक मागेले घर खुप आवडता अशे दिसता.  गंमतीलो भाग उरो!  खरे म्हणलार हाव इतले टापटीप आणि व्यवस्थित आसा. मागेल्या ऑफिसातले कॅबीन पळोन सगळ्यांक खुब आश्चर्य  दिसता.  मागेल्या मैत्रिणी म्हणतात “तुगेले  कॅबीन इतले सुंदर, आकर्षक मागीर घर कितले संम्मा उरतेले”!   हाव मनात म्हणता असो गैरसमज “तुमगेल्या मनात सदा उरो”. तरी गणपती वेळार गणपती पळोयच्याक केन्ना येतात तांका घर उत्तम पळैच्याक मेळता म्हणन बरे! ना जालार इतर कारणाने अचानक आयलार  मागेल्या घरातलो पसारोच तांका पळोयच्याक  मेळतलो.

           घल्यागी माका किदे करच्याक संधी मेळना,  तीन विरुध्द एक अशे जाता. म्हणलार पसारो करच्याक तीन आणि आवरच्याक एक.  ऑफिसात एकच हात असल्यान व्यवस्थित जाता. तुमगेली परिस्थीती कशी आसा सांगा माका. अशे दिसता की, किद ना किते तरी हरयचे मनुष्यालो स्वभाव उरता. एखादी वस्तू हरैलार ते मेळपर्यंत जिवाक चैंन उरना. तरी हरयची एक कॉमन समस्या सगळ्या घरात उरता. सान असताना मागेल्या काकान एक मंत्र दिल्लो, तो मंत्र म्हणलार ती वस्तू मेळताली. आता तो मंत्र हावे विसरलो आणि वस्तु हरैचे चालूच आसा. हाव बी ताका अपवाद ना. तशे हाव कमी विसरता पण वय परत्वे खय दवरले ते याद उरना. तातूरली एक गंमत उरता जगण्याची!  वस्तू हरैचे एक वेळ समजू शकता पण मनषाबी केन्ना केन्ना हरयतात ते कशे? केन्ना जत्रेत, केन्ना पळोन वतात, केन्ना निपोन रावतात किंवा दवरतात. केन्ना दुखा:त केन्ना सुखात केन्ना आणखी कोणत्या कारणाने तांका शोधचे कशे हो एक प्रश्न उरता. तांका वास्तवाची जाणीव कशी कन्न  दिवची!  ताणी ताजसाठी प्रयत्न करच्याकच जाय.  प्रामाणिक प्रयत्न केलार स्वत:च स्वता:क  मेळचे कठीण ना!   हरैलारच त्या वस्तूचे आणि मनषाचे महत्व कळतानी!  तुमी याद केलार आपणान कित कित विसरलात हे कळतले. उदा. खरे उलयणे, निरागसता, मनापासून दाद देणे ..  अशे अनेक बरे गुण आमी होड जातात तशे विसरून वतात. केन केन्हा खोटे उलयणे जरुरी उरता. मुखोटो घालन्न आमी इतले वावरता की पयले आमी कोण आशीले हो आमकाच आमगेलो विसर पडता. होड जालो म्हणन आमी केन्ना केन्ना जगण्याचे मुळ नियम बी विसरतात, जशे एकमेकांक सांभाळून राबचे. खंचेही काम मुकार वचून करचे हे केन्ना, तरी आमी विसरतात तेन्ना आमगेलो मुखवटो उघडोप जाता आणि आमका आमगेले खरे रुप दिसता.

                आमगेल्या होड माणसाली तर रीत वेगळीच उरता. तांका आत्ताच्या गोष्टी याद उरनात. पण तंगेले बालपण, तरूणपण, बरे वाईट प्रसंग बरोबर याद उरतात. तरूणांपेक्षा होड लोकाली स्मरणशक्ती जास्त उरता अशा या विस्मरणाने आमका केन्ना केन्ना फायदोबी मेळता. इतरांक क्षमा करू जाता. तंगेले वाईट गुण विसरप जातात,          ना जालार जगणे कठीण जात आशीले. खंची नाती मैत्री संबंध टिकची नात. एखादी वस्तू शोधचो प्रयत्न केल्यार ती वस्तू सोंन्न,  अनेक वस्तू आमका मेळतात. खूप दिवसांन जेन्ना ती वस्तू मेळता तेन्ना त्या वस्तूली  तितली गरज आमका उरना.  केन्ना तरी ती वस्तू आमका खय तरी मेळता आणि आमी म्हणतात  “काखेत कळसो आणि गावाक वळसो” पैलसारखे आताचे दिसात थोडेच वस्तू उरनात आणि वस्तू सांभाळून दवरचे चोरडाली वृत्ती उरना!  केन्ना किदे वस्तू ना जालार लगेच दुसरी तयारच उरता. वस्तू हाडच्याक पैसो असलार तागेली किंमत उरना. वस्तू खय, कशे दवरचे हागेले एक शास्त्र उरता. ठराविक जागा असलार ती वस्तू थयच वेळेर मेळता मागीर हरयचो प्रश्न उरना. तजसाठी सगळ्याल्या हातात जागच्या जागी वस्तू दवरची सवय उरू जाय. घरातल्या बायलेक हे एक होड काम उरता, ना जालार तिकाच ती वस्तू शोधून दिवची पडता. ही पण एक कलाच आसा. प्रोफेसराले, सरदारजीले हरैयचे अनेक विनोद आमका हसैतात.

                ही  स्वल्प स्मृती  (शोर्ट टर्म मेमरी) केन्ना होड समस्या जातली हे कळो जायना तज साठी सान असतानाच आमका स्त्रोत्र, कोष्टक सदा याद दवरच्याक सांगप. एकमेका विचारुन व्होडान उलयोन याद करची सवय उरताली. जाणते जाले नंतर ही सवय कामाक येता. शाळेत असताना उंच स्वरात वाचून दाखयचे,  चोर्डाली “मेमरी गेम” खेळचे अशे अनेक स्मृती वाढच्याक प्रयत्न करत आशीले.  कुणी सांगतात रातीन बदाम पाण्यात भिजोन दवरचे आणि सकाळी उठोन खावचे. शिर्षासन, दिर्घश्वसन आणि प्राणायाम केलार स्मृती बरी जाता अशे म्हणतात. खंची गोष्ट बरोन दवरची सवय सगळ्यात उत्तम अशे माका दिसता. म्हणलार ऐन कामा वेळार फजीत पावना.  कुणाकूणाक ही कायम समस्या उरता. प्रयत्नान आम्ही कमी करच्याक जाता. म्हणलार डॉक्टरी सल्लो घेऊन स्वता:च स्व:ताली स्मृती डेव्हलप करू जाता. आजूबाजूले संदर्भ, संकेत, लॅंडमार्क लक्षात दवरलार लगेच ती वस्तू, तो क्षण याद जाता. हल्ली मोबाईल आमका सगळे याद कन्न दिता. रिमांयडर लायलार आमका खुप मदत जाता. जस जशे आम्ही होड जाता तस तशे आमगेली स्मृती कमजोर जात रावता.  ते नैसर्गिकच आसा. ताका इतले भिवप ना. हे एकदा समजलार मुकारले कठीन ना. केन्ना केन्ना आम्ही एकदम रिते Blank जाले अशे दिसता. तेन्ना दोन मिनीटे शांत बसोन ध्यान करचे. आयलेचे सगळे याद करचे आणि मागिर सगळे सम्म याद जाता. अशी एखादी जागा उरता थैय गेलार आमका किदे संकेत मेळता आणि सगळे बेगीन याद जाता. टिव्हीवर एक खेळ उरतालो “Treasure Hunt” म्हणोन.  निपोन दवरलेली वस्तू कशी शोधची तिचो शोध कसो घेवचो  हे थय कळताले, हो खेळ मजेशीर उरता.

             आमगेलो आनंद समाधान आमगेल्याच हातात उरता आमी शोधतात दुसरीकडे. म्हणोन म्हणतात  “तुझे आहे तुज पाशी पण तु जागा चुकलाशी”  अशे वाट चुकलेली मनशा समा जागेवर पावयची हे एक आमगेले सामाजिक कर्तव्य उरता. तजसाठी पोलीस, समाज सुधारक होवू जाय अशे ना. एक सामान्य नागरिक म्हण नैतिक सामाजिक जबाबदारी पार पाडू शकता. हरयले वस्तू आणि मनशा मेळलार कितलो आनंद जाता!  हो आनंद दुस-यांकबी दिवच्याक आमका जमू जाय. “Lost and Found” ही एक जगाची रीतच उरता. आमगेलो संयम, धैर्य आणि कौशल्य उरलार हे सहज शक्य जाता.  “धुंडनेसे तो खुदा बी मिल जाता है” मागीर तुम्ही करताल नी प्रयत्न?  तुमगेल्या माहितीसाठी “शोधलार मेळतलोचा” मंत्र हाव तुमका सांगता पण तो मनापासून जबाबदारीने वापरूक जाय, हीच मागेली विनंती आसा.

ॐ ह्रीं कार्तविर्यार्जुनो नाम राजा बाहु सहस्त्रवान।

यस्य स्मरेण मात्रेण ह्रतं नष्‍टं च लभ्यते।।

देव बरे करो.